Truy cập nội dung luôn

Thống kê nhân viên hành nghề Khám, chữa bệnh

Các biến thể mới của vi-rút SARS-CoV-2
16/01/2021

      Thông tin về đặc điểm của các biến thể SARS-CoV-2 đang nhanh chóng được cập nhật. Các nhà khoa học đang cố gắng tìm hiểu thêm về mức độ dễ dàng lây lan của biến thể, liệu biến thể có thể gây bệnh nặng hơn và các loại vắc-xin hiện được cấp phép có khả năng bảo vệ con người chống lại các biến thể này hay không. Tại thời điểm này, chưa có bằng chứng cho thấy những biến thể này gây ra bệnh nặng hơn hoặc làm tăng nguy cơ tử vong.

      Virút liên tục thay đổi thông qua đột biến và các biến thể mới của vi rút dự kiến sẽ xuất hiện theo thời gian. Đôi khi các biến thể mới xuất hiện và biến mất, nhưng một số trường hợp các biến thể mới vẫn tồn tại. Nhiều biến thể của virút gây dịch COVID-19 đã được ghi nhận ở Hoa Kỳ và trên toàn cầu trong đại dịch này.

      Virút gây dịch COVID-19 là một loại vi rút Corona, một họ vi rút lớn. Đặc điểm nổi bật nhất của virút Corona là các protein bề mặt lồi ra thành các gai giống như vương miện. Các nhà khoa học theo dõi những thay đổi của vi rút, bao gồm cả những thay đổi đối với các gai trên bề mặt của vi rút. Những nghiên cứu này, trong đó có phân tích di truyền của virút, đang giúp chúng ta hiểu những thay đổi ở vi rút có thể ảnh hưởng đến cách chúng lây lan như thế nào và điều gì sẽ xảy ra với những người bị nhiễm.

      Hiện nay, nhiều biến thể của SARS-CoV-2 đang lưu hành trên toàn cầu, trong đó đáng chú ý nhất là:

      Dòng B.1.1.7 (hay còn gọi là biến thể 20B/501Y.V1)

     Biến thể này được phát hiện lần đầu tiên vào tháng 9 năm 2020 tại Vương quốc Anh; hiện đang rất phổ biến ở thành phố Luân Đôn và vùng đông nam nước Anh. Kể từ ngày 20 tháng 12 năm 2020, một số quốc gia cũng đã báo cáo ghi nhận các trường hợp thuộc dòng B.1.1.7, bao gồm Hoa Kỳ và Canada. Biến thể này có một đột biến ở vùng gắn thụ thể (RBD) của protein gai tại vị trí 501, nơi acid amin asparagine (N) đã được thay thế bằng tyrosine (Y). Viết tắt của đột biến này là N501Y. Biến thể này cũng có một số đột biến khác, bao gồm:

     Đứt đoạn 69/70: đứt đoạn kép này xảy ra tự nhiên nhiều lần và có thể dẫn đến sự thay đổi hình dạng của protein gai.

     P681H: gần vị trí phân cắt S1/S2 furin, một vị trí có sự biến đổi cao ở virút Corona. Đột biến này cũng đã xuất hiện một cách tự phát nhiều lần.

     Mã dừng ORF8 (Q27stop):đột biến tại vị trí ORF8, chức năng của nó chưa được biết rõ.

     Các chỉ số dịch tễ học sơ bộ cho thấy rằng biến thể này có liên quan đến việc tăng khả năng lây truyền.Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy biến thể này có bất kỳ tác động nào đến mức độ nghiêm trọng của bệnh hoặc hiệu quả của vắc xin.

      Dòng B.1.351 (hay còn gọi là biến thể 20C/501Y.V2)

     Biến thể này có nhiều đột biến xảy ra trong protein gai, bao gồm cả N501Y.Không giống như dòng B.1.1.7 được phát hiện ở Anh, biến thể này không có đứt đoạn 69/70.

     Biến thể này lần đầu tiên được xác định ở Vịnh Nelson Mandela, Nam Phi vào đầu tháng 10 năm 2020, và một số ca bệnh bên ngoài Nam Phi. Biến thể này cũng đã được xác định ở Cộng hòa Zambia vào cuối tháng 12 năm 2020, vào thời điểm đó nó dường như là biến thể chủ yếu ở quốc gia này.

     Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy các biến thể trên gây ra bệnh nặng hơn hoặc làm tăng nguy cơ tử vong cũng như có bất kỳ tác động nào đến hiệu quả của vắc xin.

     Một biến thể khác gần đây mới xuất hiện ở Nigeria và cũng đang được các nhà khoa học quan sát, theo dõi. Phân tích trình tự từ Trung tâm phân tích gen bệnh truyền nhiễm Châu Phi (ACEGID), Đại học Redeemer, Nigeria, đã xác định được hai trình tự SARS-CoV-2 thuộc dòng B.1.1.207. Các trình tự này có một đột biến không tương đồng xảy ra ở protein gai (P681H) thường gặp ở dòng B.1.1.7 nhưng không có ở 22 đột biến khác của dòng B.1.1.7. P681H gần vị trí phân cắt S1/S2 furin, một vị trí rất biến động ở virút Corona. Tại thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng nào cho thấy biến thể này tác động đến mức độ nghiêm trọng của bệnh hay làm gia tăng sự lây lan SARS-CoV-2 ở Nigeria.

     Một số nguy cơ tiềm ẩn của các biến thể mới nổi như sau:

    Khả năng lây lan nhanh hơn ở người Đã có bằng chứng cho thấy một chủng đột biến, D614G, có khả năng lây truyền nhanh hơn so với SARS-CoV-2 kiểu hoang dã. Trong phòng thí nghiệm, các biến thể 614G lan truyền nhanh hơn trong các tế bào biểu mô đường hô hấp ở người, vượt qua cả vi rút 614D. Ngoài ra còn có bằng chứng dịch tễ học cho thấy biến thể 614G lây lan nhanh hơn vi rút không có đột biến.

    Khả năng gây bệnh nhẹ hơn hoặc nặng hơn ở người.Không có bằng chứng cho thấy những biến thể SARS-CoV-2 được xác định gần đây gây ra bệnh nặng hơn những biến thể trước đó.

    Khả năng lẫn tránh phát hiện bởicác xét nghiệm chẩn đoán đặc hiệu. Hầu hết các xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase (PCR) hiện nay đều có nhiều gen mục tiêu khác nhau để phát hiện vi rút, khi có một đột biến tác động đến một trong các gen mục tiêu, thì các gen mục tiêu khác vẫn hoạt động.

    Giảm tính nhạy cảm với các tác nhân điều trị như kháng thể đơn dòng.

    Khả năng tránh miễn dịch tự nhiên hoặc do vắc xin tạo ra. Cả việc chủng ngừa và sự lây nhiễm tự nhiên với virút SARS-CoV-2 đều là phản ứng “đa dòng” tạo ra kháng thể có đích đến trên một số phần của protein gai. Virút có thể cần phải tích lũy nhiều đột biến ở protein gai để tránh miễn dịch do vắc xin tạo ra hoặc có được từ nhiễm trùng tự nhiên.

     Trong số những khả năng nêu, cuối cùng - khả năng tránh miễn dịch do vắc-xin tạo ra - là mối lo ngại nhất vì một khi tỷ lệ lớn dân số được tiêm chủng sẽ hình thành áp lực miễn dịch có thể tạo điều kiện và đẩy nhanh sự xuất hiện của các biến thể bằng cách chọn lọc “đột biến đào thoát” (escape mutants). Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy điều này đang xảy ra, đa số các chuyên gia tin rằng các chủng “đột biến đào thoát” khó có thể xuất hiện do bản chất tự nhiên của vi rút.

     Các nhà khoa học đang nỗ lực nghiên cứu các biến thể của SARS-CoV-2 để hiểu rõ hơn cách chúng có thể lây truyền dễ dàng, khả năng gây bệnh nhẹ hơn hoặc nặng hơn ở người, phản ứng với các loại thuốc hiện đang được sử dụng để điều trị và các loại vắc xin được cấp phép có bảo vệ con người chống lại chúng hay không. Hiện tại, chưa có bằng chứng nào cho thấy điều này đang xảy ra. CDC đang tiếp tục nghiên cứu để phát hiện và xác định đặc điểm của các biến thể vi rút mới nổi và mở rộng khả năng tìm kiếm SARS-CoV-2 cũng như các biến thể mới; phối hợp với các tổ chức y tế công cộng khác theo dõi tình hình chặt chẽ; cử nhân viên hỗ trợ điều tra các đặc điểm dịch tễ học và lâm sàng của các biến thể vi-rút. Khi có thông tin mới, CDC sẽ cung cấp các bản cập nhật./.

Lê Đăng Ngạn và nhóm biên tập, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật

(Cập nhật tài liệu của CDC ngày 09/01/2021)

Tương phản
Đánh giá bài viết(0/5)

Thông báo Thông báo

Liên kết web Liên kết web

Thống Kê Truy Cập Thống Kê Truy Cập

Đang truy cập:
-
Hôm nay:
-
Tuần hiện tại:
-
Tuần trước:
-
Tháng hiện tại:
-
Tháng trước:
-
Tổng lượt truy cập:
-