SUY GẪM VỀ Y ĐỨC NHÂN NGÀY THẦY THUỐC VIỆT NAM

SUY GẪM VỀ Y ĐỨC NHÂN NGÀY THẦY THUỐC VIỆT NAM

Chúng ta đều biết rằng, ngành Y tế là ngành đặc thù, với các đặc điểm hoàn toàn khác với các ngành nghề khác. Đó là: (1) Đầu vào của sinh viên y khoa là cao nhất trong các trường đại học. Thời gian đào tạo đại học dài hơn các ngành khác (6 năm), với chương trình học căng thẳng, vất vả do khối lượng kiến thức cần tiếp thu rất đồ sộ, phải học cả ngày (tại giảng đường) lẫn đêm (trực bệnh viện). Mỗi sinh viên y khoa trước khi ra trường đều phải đọc và nguyện làm theo lời thề Hippocrates. (2) Lao động ngành y là loại lao động hết sức khẩn trương, giành giật từng giây từng phút trước tử thần để cứu người bệnh; là lao động liên tục cả ngày lẫn đêm, diễn ra trong điều kiện không phù hợp của quy luật sinh lý con người làm ảnh hưởng rất nhiều đến sức khoẻ nhân viên y tế như phải trực đêm, ngủ ngày và ngược lại. Môi trường lao động không thuận lợi, độc hại, lây nhiễm, hoá chất, chất thải môi trường bệnh viện; phải lao động cực nhọc căng thẳng (đứng mổ hàng chục tiếng đồng hồ, tiếp xúc với tác nhân gây bệnh lây, lao, phong, HIV/ AIDS). Môi trường làm việc cũng không phù hợp với tâm lý con người bởi phải tiếp xúc với người bệnh đau đớn, bệnh tật,  họ luôn lo lắng bức xúc với tình trạng bệnh tật của mình, họ yêu cầu người thầy thuốc và bệnh viện quá mức trong lúc đáp ứng của bệnh viện không có thể, họ coi trách nhiệm của bệnh viện là phải đáp ứng nhu cầu của họ mà không thấy trách nhiệm của mình là phải hợp tác với bệnh viện để tìm mọi cách tốt nhất điều trị người bệnh. Vì vậy, họ buồn phiền, cáu gắt dễ có phản ứng phức tạp, nếu như trình độ nhận thức hiểu biết chưa tốt, thiếu giáo dục, thiếu bản lĩnh thì họ sẽ có những hành vi không đúng mực với thầy thuốc - những người đang tìm cách cứu sống họ.  Do đó dễ gây thắc mắc, căng thẳng giữa thầy thuốc và người bệnh và cũng vì vậy, cán bộ y tế phải chịu sức ép nặng nề của dư luận xã hội. 
Nói về những đặc thù của ngành Y tế để mọi người trong xã hội thấu hiểu và cảm thông cho cán bộ y tế. Tuy nhiên, điều chúng tôi muốn nói là những đặc thù này cũng để cho từng cán bộ y tế cảm thụ, quen dần, chấp nhận những điều kiện, hoàn cảnh khó khăn để rèn luyện, phấn đấu, có những thái độ, cử chỉ phù hợp của một người thầy thuốc chân chính, khi mà đã tự nguyện dấn thân vào một nghề nghiệp vô cùng vất vả nhưng rất vinh dự này.Tại sao như vậy?
Không có nghề nào tác động vào đời sống con người một cách sâu sắc và cấp thiết như nghề y, nó gắn liền với sự xuất hiện con người và chắc chắn sẽ tồn tại cho đến khi không còn sự sống của loài người trên trái đất này. Cũng không có nghề nào như nghề y khi mà một lỗi lầm hay một thiếu sót dù nhỏ lại có thể gây nên những tác hại lớn đến sức khỏe và thậm chí đến tính mạng của con người, và người người mắc lỗi có khi không còn cơ hội sửa chữa, khắc phục được nữa, chỉ còn ân hận, dằn dặt cả đời. Cho nên, xã hội đã xem nghề y là một nghề quan trọng, đặc biệt, cao quý, một nghề nhân đạo, quan hệ đến đời sống và sinh mạng con người, đến hạnh phúc của từng gia đình, tương lai nòi giống, đến sự cường thịnh của một dân tộc, của toàn xã hội.Chính vì vậy, xã hội đòi hỏi rất cao đối với người cán bộ y tế về y đức; tức là, vừa phải tinh về thông chuyên môn nghiệp vụ, vừa phải có lương tâm nghề nghiệp. Cũng chính vì vậy, đối với ngành y tế, đạo đức nghề nghiệp đòi hỏi phải phấn đấu cao hơn và phải được quan tâm sâu sắc hơn.
Chính vì vị trí đặc biệt của ngành Y, mà hàng ngàn năm trước Công nguyên, lúc xã hội còn phụ thuộc vào thần quyền, tôn giáo, cả dưới các chế độ nô lệ, phong kiến và tư bản, loài người từ Đông sang Tây đã nêu cao vấn đề y đức. Những lời thơ dân gian, những đạo luật, những điều thuyết giảng trong tôn giáo, những phần thưởng và hình phạt, những điều răn trong triết học và những lời thề của thầy thuốc, những lời dạy của các bậc danh y, những tiêu chuẩn, quy chế và luật pháp về y đức trong hành nghề y, dược… đã được sử dụng trong các thời đại khác nhau để giáo dục và bảo đảm giữ gìn đạo đức người thầy thuốc.
Hippocrate, Ông tổ nghề Y, 377 năm trước Công nguyên đã nêu lên những nội dung cụ thể về y đức trong lời thề mà đến nay từ thầy giáo đến các học sinh trường y, từ bác sĩ đến các nhân viên điều dưỡng, hộ lý đều ghi nhớ: “Tôi sẽ cho chế độ ăn uống có lợi cho bệnh nhân phù hợp với bệnh trạng, thể theo quyền hạn và suy xét của tôi, tôi sẽ không cho thuốc giết người, nếu có ai yêu cầu và cũng không khởi xướng một gợi ý như vậy”.
Ở Việt Nam, các bậc danh y như Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông đã có những di huấn về y đức quý báu để lại. Hơn 200 năm trước đây, ở nước ta, đại danh y Hải Thượng Lãn Ông đã từng nói:  “Thầy thuốc là người bảo vệ sinh mạng con người, sống chết trong tay mình nắm, phúc họa trong tay mình giữ. Vậy thì làm sao kiến thức không đầy đủ, đức hạnh không trọn vẹn, tâm hồn không rộng lớn, hành động không thận trọng mà dám liều lĩnh học đòi cái nghề cao quý đó chăng?”. Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những lãnh tụ cách mạng bàn nhiều nhất về đạo đức. Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra trong phương châm xử thế, hành động và phục vụ của các bộ và nhân viên ngành y đối với người bệnh trong Thư gửi cán bộ y tế ngày 27/02/1955 như sau: “Cán bộ cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn. “Lương y phải như từ mẫu”, câu nói ấy rất đúng”. Trong tình thương yêu, có lẽ không có tình thương yêu nào đầm ấm, sâu sắc bằng tình thương của người mẹ. Trong cuộc sống, không có mối tình nào so sánh được với tình mẫu tử. Người thầy thuốc tận tâm, tận lực cứu sống những người bệnh thập tử nhất sinh cũng được coi như người mẹ tái sinh cuộc sống cho họ. Từ tấm lòng lương y như từ mẫu mà nảy sinh ra những đức tính cần thiết của người cán bộ y tế như niềm nở, dịu dàng trong tiếp xúc, tận tình, cẩn trọng, chu đáo khi chăm sóc, ân cần, tỉ mỉ lúc dặn dò và trong những trường hợp khó khăn, nguy kịch thì sẵn sàng chịu khó, chịu khổ, hy sinh, quên mình để làm tròn phận sự cứu người. Có tình thương của người mẹ hiền thì người thầy thuốc tránh được những thói xấu như cầu lợi, kể công, phân biệt đối xử giữa giàu, nghèo, sang, hèn, hách dịch, lạnh lùng khi tiếp xúc, qua loa, tắc trách trong phục vụ, đố kỵ, kèn cựa với đồng nghiệp… “Thầy thuốc như mẹ hiền” là cốt lõi của đạo đức ngành y. Điều làm cho những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh có sức thuyết phục và sức cảm hóa rất mạnh là vì Người đã nêu tấm gương sáng chói nhất về lòng thương yêu vô hạn đối với nhân dân, về đức hy sinh cao cả, hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng Tổ quốc, mưu độc lập, tự do và hạnh phúc cho dân tộc. Ngành Y tế cũng có những tấm gương mà đồng nghiệp phải kính nễ và học tập. Đó là bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, người Bộ trưởng Y tế đáng kính, chỗ nào có dịch, có bệnh là Ông tìm đến. Phạm Ngọc Thạch đã vượt qua bom đạn, rừng núi vào tận chiến trường với quyết tâm tìm ra phương thức, cách chữa đạt hiệu quả cao đối với đồng bào, chiến sĩ miền Nam và Ông đã hy sinh trên chiến trường ngày 7/11/1968 trong khi thực hiện sứ mệnh cao cả đó. Đó là Giáo sư Tôn Thất Tùng với hai “bàn tay vàng” đã cứu sống biết bao nhiêu người, bằng phương pháp mổ gan không chảy máu nổi tiếng trên thế giới. Đó còn là Giáo sư Đặng Văn Ngữ, người thầy thuốc có công to lớn trong công cuộc chống sốt rét ở nước ta thời chống Pháp và chống Mỹ.
 


Phòng chống dịch cúm gia cầm tại Gò Công Tây

Bước vào thời kỳ mới, ngành Y tế nước ta có nhiều điều kiện phát triển, đội ngũ cán bộ y tế có nhiều tiến bộ và cống hiến to lớn, nhưng cũng đứng trước những thách thức mới, trong đó có sự xuống cấp về y đức. Những năm gần đây, dưới tác động mặt trái của cơ chế thị trường, y đức trở thành vấn đề bức xúc. Từ chuyện “rút ruột” vaccine ở Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội, đến vụ nhân bản phiếu kết quả xét nghiệm để trục lợi BHYT tại Bệnh viện huyện Hoài Đức (Hà Nội) và mới nhất là vụ giám đốc, nhân viên Thẩm mỹ viện Cát Tường (Hà Nội) làm chết người rồi ném xác phi tang…, khiến dư luận cả nước bàng hoàng, đau xót. 
Từ rất lâu, ngành Y tế đã có những chủ trương, biện pháp với quyết tâm củng cố và nâng cao y đức để xây dựng và phát triển ngành. Ngày 23/3/1996, Bộ Y tế đã có Chỉ thị số 04-BYT về vấn đề y đức. Tiếp theo, ngày 6/11/1996, Bộ Y tế lại có Quyết định số 2088/BYT-QĐ, 12 điều về y đức. Ngày 25/02/2014, Bộ Y tế tiếp tục ban hành Thông tư số 07/2014/TT-BYT quy định về quy tắc ứng xử của công chức, viên chức, người lao động tác cơ sở y tế. Sau đó, ngày 04/6/2015, Bộ Y tế tiếp tục ban hành Quyết định số 2151/QĐ-BYT phê duyệt kế hoạch thực hiện “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh”. Có thể nói, cùng với việc thực hiện học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thì những quy định về y đức nêu trên được dư luận trong và ngành  cả nước ủng hộ. Những điều quy định đó đã giúp cho việc giáo dục, rèn luyện, cũng như cổ vũ phong trào thi đua phấn đấu trở thành những cán bộ, nhân viên y tế giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức.

 


Một trường hợp mổ nội soi tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang

Nghề y là một nghề hết sức cao quý và đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của con người, không cho phép có những sai sót do chủ quan, vì hậu quả là không thể nào khắc phục được. Chính vì vậy, cán bộ y tế phải học tập và làm việc vô cùng vất vả, nhưng đó vừa là trách nhiệm, vừa là vinh dự của những thiên thần áo trắng với sứ mệnh chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho người dân trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Cho nên,  mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng với tinh thần đoàn kết, với truyền thống vẻ vang, hào hùng của ngành Y tế tỉnh, chúng ta tin tưởng toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành Y tế tiếp tục phấn đấu, phát huy những thành tựu đã đạt được, vượt qua những thách thức, khắc phục những hạn chế, thiếu sót, không ngừng ra sức học tập và rèn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tận tụy với công việc, đồng thời không ngừng trau dồi phẩm chất, đạo đức của cán bộ y tế, tận tâm với người bệnh, quan tâm thực hiện thật tốt lời dạy của Bác Hồ “Lương y như từ mẫu”, qua đó, xây dựng ngành Y tế Tiền Giang ngày càng phát triển toàn diện và bền vững./.
Trần Thanh Thảo.

Tin mới cập nhập
Thống kê truy cập
  • Hôm nay: 725
  • Tất cả: 5015450